Press "Enter" to skip to content

Muḥammad ibn al-Ḥanafiyyah

Сўнг Муовия Қайс ибн Саъд ва Муҳаммад ибн Ҳанафийяни чақиртиди. Кенгаш йиғилгач, Қайс ибн Саъд кийимини ечиб, румлик рақибга отди-да, уни кийишга буюрди. У кийганди унга катта келди. Одамлар кулиб юборди.

Muhammad ibn al-Hanafiya – Muhammad ibn al-Hanafiyyah

Muhammad ibn Ali ibn Abu Tolib (Arabcha: Mحmd bn عly bn أby ططlb ) Sifatida ham tanilgan Muhammad ibn al-Hanafiya (Arabcha: Mحmd bn الlحnfyة ‎) (15 AH – 81 hijriy; v. AD 637 – 700) va familiya bilan Abu Qosim. U uchinchi o’g’li edi Ali ibn Abu Tolib, birinchi Imom shia musulmonlari va to’rtinchisi Xalifa sunniy musulmonlar.

Mundarija

  • 1 Biografiya
  • 2 Vorislik va meros
    • 2.1 Uning ajdodlari va nasl-nasab shajarasi

    Biografiya

    Muhammad ibn al-Hanafiya (Muhammad Akbar) yilda tug’ilgan Madina miloddan avvalgi 633 yilga to’g’ri keladi (garchi u ham aytilgan bo’lsa ham Umar davri), Alining o’g’illarining uchinchisi. Uni onasining nomi bilan Ibn al-Hanafiya deb atashgan, Xavlah binti Ja’far; u o’z qabilasidan keyin Hanafiya, “Hanafiy ayol” nomi bilan tanilgan Banu Hanifa. Vafotidan keyin Muhammad, odamlar Yamama tomonidan murtad deb e’lon qilindi Musulmonlar to’lashni rad etganligi uchun zakot (diniy soliq); erkaklar o’ldirilgan (qarang Ridda urushlari ), va ayollar olib borildi Madina qul sifatida, Xavlah binti Ja’far ular orasida. Uning qabilalari buni bilib, yaqinlashdilar Ali ibn Abu Tolib va uni qullikdan qutqarishini va oilasining obro’si va obro’sini himoya qilishni so’radi. Binobarin, Ali ibn Abu Tolib uni sotib olib, ozod qildi va vafotidan keyin Fotima, unga uylandi. [1] Muhammad ibn al-Hanafiya uning yagona farzandi edi Xavlah binti Ja’far. Otasining hayoti davomida u taqvodorligi, to’g’riligi va jasurligi va urushda samaradorligi bilan ajralib turardi. Alining Kufadagi xalifaligi davrida u xalifaning to’rtta bosh leytenantlaridan biri edi. U janglarda ayniqsa ajralib turardi Jamol va Siffin. [2] Siffin jangi paytida Ali jang paytida jasurligi va kuchi tufayli ibn al-Hanafiyani uning qo’li deb ta’rifladi. [3]

    Qachon Husayn, keyin Makkada ekspeditsiyani ko’rib chiqmoqdalar Kufa tugadi Karbala, Muhammad ibn al-Hanafiya unga bormaslikni tavsiya qildi, [4] Kufa odamlari xiyonat qilib, otalariga qarshi bo’lganliklariga ishora qildilar Ali [5] va ularning ukalari Hasan ibn Ali, [6] va ular Husaynga ham xiyonat qilishlaridan qo’rqishini aytdi. Husayn, agar u Makkada qolsa, qo’rqaman deb javob berdi. Yazid ibn Muoviya uni o’sha erda o’ldirishi va Muqaddas shaharning muqaddasligini buzishi kerak edi. Keyin Muhammad ibn al-Hanifiya uni Yamanga borishga chaqirdi, u erda u armiyani abadiy chetlab o’tishi mumkin edi. Ertasi kuni Husayn bobosi deb javob berdi Muhammad unga tushida ko’rindi va undan bu qurbonlik ekspeditsiyasini boshlashini talab qildi. [4]

    Husayndan keyin va uning ko’plab qarindoshlari Karbaloda va yoshlarda vafot etdilar Ali ibn Husayn pensiya va ibodat hayotini qabul qildi, Muhammad ibn al-Hanafiya Ali uyining ko’rinadigan boshlig’i bo’ldi (qarang Kaysaniylar shia ). Bu uning nomidan edi Al-Muxtor 685 yilda Kufada isyon ko’targan haj 688 kishining to’rt nafari o’zlarining izdoshlarini haj ibodatiga boshchilik qilib, Islomga rahbarlik qilishlarini da’vo qildilar. Ulardan biri Muhammad ibn al-Hanafiya edi Shiitlar. Boshqalar edi Abdulloh ibn Zubayr, Makkada hukmronlik qilgan; Abd al-Malik, Umaviy, Damashqda hukmronlik qilgan; va Najdah ibn Omir, rahbari Xarijitlar. [7]

    Ibn al-Hanafiya ” Mehdi, “” to’g’ri yo’lni tutganlar “, bu shunchaki uning bilimi, fe’l-atvori va raqib xalifalar ustidan hukmiga ishonch garovi edi 692 yilda u Damashqqa sayohat qilib, bay’at qildi. Abd al-Malik ibn Marvon. 700 yilda u Madinada vafot etdi, ammo keyinchalik afsona o’sdi, u o’lmagan, lekin yolg’iz yashagan Radva tog’i Madina yaqinida, yovvoyi hayvonlar tomonidan himoya qilingan va oziqlangan va u Xudoning xayrli vaqtida dunyoda adolat va haqiqiy dinni o’rnatishga qaytishini. Shunday qilib afsonasi paydo bo’ldi Mehdi xaloskor sifatida. [8]

    Vorislik va meros

    Muhammad ibn al-Hanafiyya vafot etganidan keyin uning o’g’li Abu Hoshim imomatni da’vo qildi. Uning o’limidan keyin Abbosiylar Abu Hoshim o’lim to’shagida uzoq amakivachchasi Muhammad ibn Ali ibn Abdulloh ibn Abbos ibn Abdulmuttalib ibn Hoshimni imomlikka ko’rsatganini da’vo qildi. Bu odamning o’g’li Abu’l-Abbos Abdulloh Safo Muhammad ibn al-Hanafiyani imom deb tan olgan mazhabni samarali ravishda so’ndirgan shiizmni rad etgan birinchi Abbosiy xalifasi bo’ldi. [9]

    Uning ajdodlari va nasl-nasab shajarasi

    Quraysh qabilasi
    (batafsil daraxt)
    Voqida binti Amr Abd Manaf ibn Qusay Ātikah bint Murrah
    Navfal ibn Abd Manaf ‘Abd Shams Barra Xala Mulib ibn Abd Manaf Hoshim Salma bint Amr
    Umayya ibn Abd Shams AlAbd al-Mulib
    Harb Abūl-as ʿĀminah DAbdallah Hamza Abī Ṭālib Az-Zubayr al-Abbas Abu Lahab
    ĪAbu Sufyon ibn Harb al-amakam Th Usmon Ff Afon MUHAMMAD
    (Oila daraxti )
    Xadicha binti Xuvaylid ĪAlī
    (Oila daraxti )
    Xavlah binti Ja’far AllAbd Olloh
    Muoviya I Marvon I MUsmon ibn Afon Ruqayya Fotima Muhammad ibn al-Hanafiya Ali ibn dAbdallah
    Sufyanidlar Marvanidlar al-Ḥasan al-Husayn
    (Oila daraxti )
    Abu Hoshim
    (Imom al-Muxtor va Hashimiyya )
    Muhammad
    “al-Imom”
    (Abbosiylar )
    Ibrohim “al-Imom” as-Saffoiy al-Mansur

    Muḥammad ibn al-Ḥanafiyyah

    While every effort has been made to follow citation style rules, there may be some discrepancies. Please refer to the appropriate style manual or other sources if you have any questions.

    Select Citation Style
    Copy Citation
    Share to social media
    Give Feedback
    External Websites
    Thank you for your feedback

    Our editors will review what you’ve submitted and determine whether to revise the article.

    External Websites
    verifiedCite

    While every effort has been made to follow citation style rules, there may be some discrepancies. Please refer to the appropriate style manual or other sources if you have any questions.

    Select Citation Style
    Copy Citation
    Share to social media
    External Websites
    Thank you for your feedback

    Our editors will review what you’ve submitted and determine whether to revise the article.

    External Websites
    Written and fact-checked by
    The Editors of Encyclopaedia Britannica

    Encyclopaedia Britannica’s editors oversee subject areas in which they have extensive knowledge, whether from years of experience gained by working on that content or via study for an advanced degree. They write new content and verify and edit content received from contributors.

    The Editors of Encyclopaedia Britannica
    Last Updated: Article History
    Table of Contents

    Born: 637 . (Show more) Died: 700 or 701 Medina Saudi Arabia . (Show more) Notable Family Members: father ʿAlī . (Show more)

    Muḥammad ibn al-Ḥanafiyyah, (born 637—died 700/701, Medina, Arabia [now in Saudi Arabia]), Muslim religious figure who many thought was the legitimate caliph. He was a son of ʿAlī, the fourth caliph, but not by his wife, Fāṭimah, who was the daughter of the Prophet Muhammad. By nature, Muḥammad ibn al-Ḥanafiyyah was retiring and inclined to avoid partisan strife; he acted with much caution despite the support of various factions that would have made him caliph. He eventually pledged allegiance to the Umayyad caliph ʿAbd al-Malik, from whom he received a large annual pension.

    The Editors of Encyclopaedia Britannica This article was most recently revised and updated by Adam Zeidan.

    Muhammad ibn Hanafiy

    Улуғ тобиенлардан бўлган бу зот Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳунинг ўғли Муҳаммад бўлиб, аҳли байтнинг аъзоси, Имом Ҳасан ва Имом Ҳусайннинг ота бир укаларидир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳаётлик чоғларида Ҳазрат Али Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламдан сўраган эдилар:

    – Ё Расулуллоҳ! Агар Сиз вафот қилганингиздан кейин фарзандли бўлсам, унга исмингизни қўйиб, кунянгиз билан атасам бўладими?

    У зот: “Ҳа бўлади”,− дедилар.

    Орадан кунлар ўтди, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам вафот этдилар. Бир неча ойлар ўтар-ўтмас Ҳазрат Алининг аёллари Фотима онамиз ҳам оламдан ўтадилар.

    Ҳазрат Али Бани Ҳанифа қабиласидан Хавла бинт Жаъфар исмли аёлга уйландилар. Ундан бир ўғил фарзанд кўрдилар. Исмини Муҳаммад қўйиб, Расулуллоҳнинг кунялари – Абулқосим деб атадилар.

    Лекин одамлар Муҳаммад ибн Ҳанафийя деб чақиришар эди. Кейинчалик тарихда ҳам шу ном билан танилди.

    Муҳаммад ибн Ҳанафийя Абу Бакр Сиддиқ розияллоҳу анҳунинг халифалик муддатининг охирларида туғилди. Отаси Али ибн Абу Толибнинг қарамоғида ўсиб-улғайди, тарбия топди. Отасидан ибодат, зоҳидликни ўрганди. Қувват ва шижоат, фасоҳату-балоғатда ҳам отамерос бўлди. Ҳарбий билим ва бошқа соҳаларда ҳам илғор эди. Тун қоронғуси, одамлар уйқу оғушидаги паллада ибодатда қойим бўлар эди. Икки акаси Имом Ҳасан ва Имом Ҳусайнларга юксак ҳурматда бўлар эди. Баъзан отаси Муҳаммадга акаларига қарганда оғирроқ вазифа топширар, у эса тараддудланмай гўзал равишда топшириқни бажарар эди. Одамлар Муҳаммадга: “Нега отанг акаларинга эмас, балки сенга оғир топшириқларни буюради?” − деб сўрашганида, у: “Чунки акаларим отамнинг икки кўзи, мен эса қўли вазифасини бажараман. Ахир кўзини қўли билан ҳимоя қилади-да!” деб гўзал фосоҳат билан жавоб берарди.

    Али ибн Абу Толиб билан Муовия ўрталарида бўлиб ўтган Сиффин жангида Муҳаммад ибн Ҳанафийя отасининг байроғини кўтарар эди. Қизғин уруш пайти бир воқеа рўй берди. Муҳаммад ибн Ҳанафийя ҳикоя қилиб беради: “Сиффинда биз Муовия аскарлари билан тўқнаш келиб, жанг қизиб бораётганида, биздан ҳам улардан ҳам бирор тирик жон қолмаса керак, деб ишнинг хавфи ва хатарини ўйлаб турсам, тўсатдан бир овозни эшитиб қолдим:

    ‒ Ҳой мусулмонлар! Аллоҳдан қўрқинглар! Аллоҳдан қўрқинглар! Ҳой мусулмонлар! Аёллар ва болаларга ким қарайди?! Дин ва обрўни ким ҳимоя қилади?! Ташқи ғанимга ким қарши туради?! Ҳой мусулмонлар, Аллоҳдан қўрқинглар! Мусулмонни қонини тўкманг!

    Шу воқеадан бошлаб мусулмонга қарши қурол кўтармайман деб аҳд қилдим”.

    Вақтлар ўтиб бошқарув Муовия ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳунинг қўлига ўтди. Муҳаммад ибн Ҳанфийя бошлиққа ҳар қандай вазиятда итоат қилар, Муовия розияллоҳу анҳу ҳам Муҳаммад ибн Ҳанафийяга қаттиқ ишонар, ўзининг ҳузурига таклиф қилиб турар эди.

    Рум подшоси Муовия розияллоҳу анҳуга мактуб ёзди. Мактубда: “Бизда подшолар бир-бирларига ажойиб нарсаларни тортиқ қилиб турадилар, мамлакатларидаги қизиқ нарсаларда беллашиб турадилар, биз ҳам орамизда шундай нарсалар ўтказсак нима дейсиз?” деб ёзилганди. Муовия бунга рози бўлдилар.

    Рум подшоси ўз паҳлавонларидан иккитасини жўнатди. Бири ўта новча, йўғон ва бақувват, иккинчиси эса йиртқичлардек кучли паҳлавон эди. Булар билан бир хат бериб юборди, унда: “Мамлакатингда новчалик ва кучлиликда буларга тенг келадигани борми?” деб айтилганди. Шунда Муовия розияллоҳу анҳу Амр ибн Осга: “Анави новчасига тенг келиб, керак бўлса ундан ўтадиганини топдим, у Қайс ибн Саъд ибн Убода. Аммо кучлисига келсак, нима дейсан?”

    Амр ибн Ос эса “Бунга бас келадиган иккитаси бор-ку, лекин улар сиздан узоқда. Бири Муҳаммад ибн Ҳанафийя ва Абдуллоҳ ибн Зубайр”,‒ деди. Муовия айтди: “Муҳаммад ибн Ҳанафийя узоқда эмас”.

    Амр ибн Ос: “Лекин шундай обрў-эътиборли киши ҳаммани олдида румлик бир киши билан беллашишга рози бўлади деб ўйлайсизми?” − деди.

    Муовия: “Ҳа, агар Муҳаммад ибн Ҳанафийя Исломга шараф келтирадиган бундай ва бундан ортиқроқ ишни кўрса албатта рози бўлади”, − деди.

    Сўнг Муовия Қайс ибн Саъд ва Муҳаммад ибн Ҳанафийяни чақиртиди. Кенгаш йиғилгач, Қайс ибн Саъд кийимини ечиб, румлик рақибга отди-да, уни кийишга буюрди. У кийганди унга катта келди. Одамлар кулиб юборди.

    Энди Муҳаммад ибн Ҳанафийяга навбат келганди. У киши ҳам рақибини бир зумда ерга ағнатди. Шундай қилиб икки румлик мағлубият билан, юртларига қайтдилар.

    Кунлар ўтиб борар, Муовия розияллоҳу анҳу, Язид ва Марвон ибн Ҳакамлар вафот этганларидан сўнг мусулмонлар ўртасида яна фитналар, қирғинбарот урушлар бошланди. Муҳаммад ибн Ҳанафийя эса бу фитналардан ўзини олиб қочар, мусулмоннинг қони тўкилишига асло рози бўлмас эди. Натижада кўп қийинчиликларга дуч келди, лекин сабр-бардош билан уларни енгиб ўтди.

    Муҳаммад ибн Ҳанафийя ўзининг ибодатлари ва юксак ахлоқлари билан ўрнак бўлиш ила кифояланмай, балки доимо одамларга илм улашиб ва яхшиликка чақирар эди. Ҳадисларни кўпинча отаси Ҳазрат Алидан ривоят қилади.

    Муҳаммад ибн Ҳанафийядан ривоят қилинади, у киши отасидан, у (Али ибн абу Толиб) розияллоҳу анҳу айтади: Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: “Намознинг калити покликдир, унинг (дунёвий ишларни) ҳаром қилишлиги такбирдир ва ҳалол қилишлиги саломдир”.

    Муҳаммад ибн Ҳанафийя розияллоҳу анҳу ҳижрий сананинг саксон бирида Мадина мунавварада вафот этади. Жанозасини Мадинанинг волийси Абон ибн Усмон ўқиди. Бақиъ қабристонига дафн қилинган.

    Муҳаммад Яҳёхон Муҳаммадхон ўғли,

    Хожа Бухорий ўрта махсус Ислом билим юрти мударриси.

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.